Wydzielina z penisa nie zawsze oznacza chorobę: przejrzysty śluz przy podnieceniu (preejakulat) i nasienie to fizjologia. Sygnałem zakażenia jest wydzielina ropna, żółta, zielonkawa, mętna albo biała i gęsta, zwłaszcza gdy towarzyszy jej pieczenie przy oddawaniu moczu, przykry zapach, zaczerwienienie żołędzi lub ból jąder. Najczęściej stoją za nią zakażenia przenoszone drogą płciową albo zapalenie żołędzi i napletka, a ustalić to można tylko badaniem – po samym wyglądzie się nie da.
Kiedy wydzielina jest czymś zupełnie normalnym
Cewka moczowa odprowadza mocz i nasienie. Poza oddawaniem moczu, podnieceniem i wytryskiem nic nie powinno z niej wypływać. Pod napletkiem zbiera się natomiast mastka, czyli smegma. To dwa różne miejsca i dwa różne zjawiska, więc pierwsze pytanie brzmi: skąd dokładnie wydzielina się bierze?
Przy podnieceniu gruczoły opuszkowo-cewkowe wytwarzają przejrzysty, lepki płyn – preejakulat. Nawilża cewkę i zmniejsza jej kwaśny odczyn. Jednym wypływa go dużo, innym prawie wcale, i żadna z tych sytuacji sama w sobie nie świadczy o chorobie. Niepokoić powinna dopiero zmiana: płyn mętny lub zabarwiony, pojawiający się bez podniecenia albo z innymi dolegliwościami.
Podobnie jest z białą wydzieliną. Biała, serowata masa pod napletkiem to najczęściej smegma – mieszanina złuszczonego naskórka i wydzieliny gruczołów, która gromadzi się, gdy napletek rzadko jest odsuwany i myty. Resztki nasienia mogą wypłynąć jakiś czas po wytrysku albo przy parciu w toalecie i nie wymagają leczenia. Inaczej z białą wydzieliną z samego ujścia cewki: poza wytryskiem nie jest typowa i może oznaczać zapalenie cewki, także na tle zakażenia przenoszonego drogą płciową.
Zapalenie cewki: najczęstsza przyczyna wycieku
Nieprawidłowa wydzielina z cewki to zwykle stan zapalny, a jego najczęstsi sprawcy to:
- rzeżączka – częściej daje obfitą, ropną wydzielinę, potocznie „ropę z penisa”;
- chlamydia – często objawia się skąpo albo wcale;
- inne drobnoustroje, takie jak Mycoplasma genitalium czy rzęsistek pochwowy;
- zapalenie, w którym standardowe testy nie znajdują konkretnego patogenu.
Tych zakażeń nie odróżni się po wyglądzie wydzieliny i mogą występować jednocześnie. Wiele infekcji przenoszonych drogą płciową w ogóle nie daje objawów, więc skąpy wyciek i lekkie pieczenie też trzeba traktować poważnie. Pieczenie przy mikcji często idzie w parze z wydzieliną – więcej o nim w artykule Pieczenie przy oddawaniu moczu u mężczyzn.
Gdy problem leży pod napletkiem
Zapalenie żołędzi daje zaczerwienienie, obrzęk, świąd i bolesność, czasem gęstą wydzielinę spod napletka i nieprzyjemny zapach. Częściej dotyczy mężczyzn nieobrzezanych. Przyczyną bywa niewystarczająca higiena, podrażnienie środkami myjącymi, grzybica albo zakażenie przenoszone drogą płciową. Kiedy zapalenie wraca, warto poszukać chorób ogólnych, na przykład cukrzycy.
Krew i inne rzadsze sytuacje
Wydzielina pojawia się też przy zapaleniu prostaty lub najądrza, po zabiegach na drogach moczowych i po podrażnieniu mechanicznym. Wydzielina z jednoczesnym bólem lub obrzękiem jądra sugeruje zajęcie najądrza i wymaga szybkiej oceny. Krwista wydzielina lub krew w nasieniu wymagają wizyty, nawet jeśli nic nie boli – zwykle zajmuje się tym urolog. Jak przebiega taka wizyta, opisujemy w przewodniku Badanie u urologa.
Kiedy nie czekać do rana
Zwykle wystarczy planowa, ale niezbyt odległa wizyta. Na SOR albo do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej trzeba się udać, gdy pojawia się:
- gorączka, dreszcze lub wyraźnie złe samopoczucie;
- silny ból albo nagły obrzęk jądra lub moszny;
- niemożność oddania moczu albo bardzo utrudniona mikcja;
- szybko szerzące się zaczerwienienie, obrzęk, ciemnienie lub bolesność skóry krocza i narządów płciowych;
- napletek, którego nie da się nasunąć z powrotem na puchnącą żołądź;
- dużo krwi w moczu lub wydzielinie.
Wizytę warto przyspieszyć również wtedy, gdy u partnerki lub partnera rozpoznano zakażenie przenoszone drogą płciową.
Gdzie się zbadać i jak to wygląda
Z wydzieliną można pójść do lekarza rodzinnego, do poradni dermatologiczno-wenerologicznej albo do urologa. Do dermatologa-wenerologa w ramach NFZ zwykle nie trzeba skierowania.
Lekarz zapyta o początek i charakter wydzieliny, inne objawy, kontakty seksualne i ich rodzaj (pochwowe, analne, oralne), prezerwatywy, wcześniejsze zakażenia, choroby przewlekłe i leki. To rutynowe pytania, a szczere odpowiedzi pozwalają pobrać próbki z właściwych miejsc, bo zakażenie może dotyczyć też gardła lub odbytu. Potem krótko obejrzy żołądź, napletek, ujście cewki, skórę i pachwiny, zbada jądra i najądrza, a w razie potrzeby prostatę. Badanie nie powinno być bardzo bolesne.
Najczęściej zlecane badania to:
- testy molekularne (amplifikacji kwasów nukleinowych) z pierwszej porcji moczu lub wymazu z cewki – wykrywają rzeżączkę, chlamydię i niektóre inne drobnoustroje; przed oddaniem próbki zwykle trzeba przez pewien czas nie oddawać moczu, szczegóły poda placówka;
- preparat bezpośredni lub posiew wydzieliny – szybko potwierdza stan zapalny i pozwala sprawdzić wrażliwość bakterii na antybiotyki, co ma znaczenie zwłaszcza przy rzeżączce;
- wymaz spod napletka przy zapaleniu żołędzi, m.in. w kierunku grzybów;
- badanie ogólne i posiew moczu przy podejrzeniu zakażenia dróg moczowych;
- testy w kierunku HIV, kiły i wirusowego zapalenia wątroby, bo te zakażenia lubią współistnieć;
- glukoza we krwi przy nawracającym zapaleniu żołędzi.
Antybiotyk wzięty przed pobraniem próbek – także resztki z poprzedniej kuracji – może zafałszować wynik, dlatego leczenie najlepiej zacząć po badaniach. Lekarz ustali też, czy potrzebna jest kontrola po kuracji.
Przed wizytą
Zanotuj, od kiedy wydzielina się pojawia, czy jest stała, skąd wypływa (z cewki czy spod napletka), jaki ma kolor, konsystencję, zapach i ilość, czy występuje rano przed pierwszą mikcją, czy tylko po podnieceniu lub wytrysku, oraz co jej towarzyszy: pieczenie, częstsze oddawanie moczu, świąd, ból, obrzęk jąder, gorączka, zmiany skórne, owrzodzenia. Przydadzą się też informacje o ostatnich kontaktach seksualnych, objawach u partnera, stosowanych lekach, maściach i kosmetykach, chorobach przewlekłych i wcześniejszych epizodach.
Do czasu wyników lepiej powstrzymać się od seksu, żeby nie przekazać zakażenia dalej. Przed badaniem nie przemywaj ujścia cewki antyseptykami, bo to utrudnia rozpoznanie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy preejakulat może przenieść zakażenie albo doprowadzić do ciąży?
Tak. Może zawierać plemniki i drobnoustroje, więc nie chroni ani przed ciążą, ani przed zakażeniami.
Wydzielina zniknęła sama. Czy to koniec problemu?
Niekoniecznie. Objawy niektórych zakażeń słabną, ale infekcja trwa dalej i może być przenoszona. Nieleczona potrafi dać powikłania, na przykład zapalenie najądrza.
Test wyszedł ujemny. Czy to wyklucza zakażenie?
Nie zawsze. Nie każdy test wykrywa wszystkie drobnoustroje, a badanie zrobione bardzo krótko po kontakcie może nie wykryć zakażenia – lekarz może wtedy zaproponować powtórkę. U części mężczyzn z zapaleniem cewki konkretnej przyczyny w ogóle nie udaje się ustalić.
Czy partnerka lub partner też muszą się zbadać?
Przy podejrzeniu lub rozpoznaniu zakażenia przenoszonego drogą płciową lekarze zwykle zalecają badanie i ewentualne leczenie partnerów, żeby nie dochodziło do ponownego zakażenia.
To informacje ogólne; rozpoznanie i leczenie ustala lekarz na podstawie badania i wyników.
