Testosteron w tabletkach lub kapsułkach to dziś przede wszystkim undekanian testosteronu, który przyjmuje się z posiłkiem zawierającym tłuszcz, zwykle kilka razy dziennie. Jest wygodny dla mężczyzn, którzy nie chcą zastrzyków ani żelu, ale jego wchłanianie bywa zmienne. Starsze pochodne metylowane obciążają wątrobę i odchodzą do historii.
Dlaczego nie połyka się „zwykłego” testosteronu
Testosteron połknięty w niezmienionej postaci jest w dużej mierze rozkładany w wątrobie, zanim dotrze do krwi. Leki doustne zawierają więc zmodyfikowane cząsteczki albo specjalne formulacje, które ten problem omijają. Są dwa główne podejścia i bardzo się od siebie różnią.
Undekanian testosteronu: jak go przyjmować
Undekanian to ester rozpuszczalny w tłuszczach. Przyjęty z posiłkiem, w którym jest tłuszcz, częściowo wchłania się drogą limfatyczną i omija pierwsze przejście przez wątrobę. Z tego wynika kilka praktycznych zasad:
- tabletkę lub kapsułkę bierze się do jedzenia, bo od posiłku zależy, ile hormonu trafi do krwi, a stężenie potrafi się wyraźnie różnić z dnia na dzień;
- lek działa krótko, więc zwykle przyjmuje się go kilka razy w ciągu dnia, według schematu ustalonego przez lekarza;
- to, czy leczenie działa, ocenia się po objawach i badaniach kontrolnych, a nie tylko po samopoczuciu.
W niektórych krajach pojawiły się nowsze kapsułki z undekanianem testosteronu o zmienionym nośniku, zaprojektowane tak, by wchłanianie było bardziej przewidywalne. W informacjach o nich zwrócono uwagę między innymi na możliwy wzrost ciśnienia tętniczego.
Metylotestosteron i pochodne 17-alfa-alkilowane
To starsze związki, w których modyfikacja chemiczna chroni cząsteczkę przed szybkim rozkładem w wątrobie. Ceną jest ryzyko uszkodzenia wątroby i niekorzystny wpływ na lipidy, dlatego w nowoczesnym leczeniu hipogonadyzmu nie uchodzą za dobry wybór. Gdy mowa o bezpieczeństwie doustnego testosteronu dla wątroby, chodzi właśnie o nie, a nie o undekanian, który ma inny profil.
Tabletki, zastrzyki czy żel?
Testosteron podaje się także we wstrzyknięciach domięśniowych i w żelach przezskórnych, a w części krajów również w innych postaciach. Wybór zależy od preferencji pacjenta, profilu działań niepożądanych i możliwości regularnej kontroli, więc żadna postać nie jest najlepsza dla wszystkich.
| Tabletki / kapsułki | Wstrzyknięcia | Żel | |
|---|---|---|---|
| Jak często | codziennie, często kilka razy | rzadziej, odstępy zależą od preparatu | codziennie |
| Główna trudność | zależność od posiłku, zmienne stężenia | wahania między dawkami, wizyty | możliwość przeniesienia hormonu na inne osoby przez skórę |
| Szybkie przerwanie | możliwe | działanie utrzymuje się dłużej | możliwe |
Tabletki dobrze pasują do kogoś, kto ceni możliwość szybkiego zakończenia terapii i nie lubi igieł, a mniej do osoby jedzącej nieregularnie. Zastrzyki oznaczają rzadsze dawkowanie, żel z kolei wymaga ostrożności w kontakcie skóra do skóry z partnerką i dziećmi.
„Booster testosteronu” to nie to samo co lek
Lek z testosteronem ma określony skład, charakterystykę produktu leczniczego i ulotkę, a jego jakość, skuteczność i bezpieczeństwo zostały ocenione. Suplement diety to środek spożywczy. Preparaty reklamowane jako „naturalny testosteron” zawierają zwykle ekstrakty roślinne, cynk, magnez lub witaminę D, ale nie hormon, i nie leczą niedoboru. Mogą uzupełniać dietę, choć jeśli przyjmujesz inne leki, warto pokazać ich etykietę lekarzowi.
Kiedy w ogóle sięga się po testosteron
Leczenie rozważa się u mężczyzn, którzy mają objawy, takie jak spadek libido, rzadsze poranne erekcje, zmęczenie czy obniżony nastrój, oraz potwierdzone niskie stężenie hormonu. Podstawą jest poranny pomiar testosteronu całkowitego, zwykle na czczo i powtórzony, a LH i FSH pomagają odróżnić przyczynę jądrową od przysadkowej. Część leków, na przykład opioidy czy glikokortykosteroidy, sama obniża poziom hormonów, więc lekarz pyta o nie na początku. Cały proces opisuje artykuł o diagnostyce i leczeniu niedoboru testosteronu.
Niski testosteron może osłabiać libido i funkcje seksualne, ale zaburzenia erekcji mają wiele przyczyn. Kiedy terapia hormonalna pomaga przy wzwodzie, a kiedy potrzebne jest inne leczenie, wyjaśnia tekst o tym, jak testosteron ma się do leczenia zaburzeń erekcji.
Częste pytania o testosteron doustny
Czy leczenie testosteronem wpływa na płodność?
Może. Testosteron podawany z zewnątrz potrafi hamować wytwarzanie plemników, dlatego plany posiadania dzieci zgłasza się przed rozpoczęciem terapii.
Co się kontroluje w trakcie leczenia?
Zwykle morfologię z hematokrytem i ciśnienie tętnicze, a zależnie od wieku także prostatę.
Kto prowadzi takie leczenie?
Pierwszym krokiem może być lekarz rodzinny, a diagnostyką i terapią zajmują się endokrynolodzy, urolodzy i androlodzy.
Czy można zmienić tabletki na żel lub zastrzyki?
Tak, postać leczenia da się zmienić, jeśli wchłanianie z tabletek jest zbyt nierówne albo dawkowanie kilka razy dziennie okazuje się uciążliwe.
Kto przyjmuje undekanian testosteronu, najwięcej zyska, łącząc go zawsze z posiłkiem zawierającym tłuszcz i trzymając się terminów badań kontrolnych.
