Testosteron a libido

Testosteron wyraźnie wpływa na popęd seksualny, ale nie jest jego jedynym motorem. Prawdziwy niedobór tego hormonu często osłabia libido, jednak większość spadków ochoty na seks ma inne przyczyny: sen, stres, nastrój, choroby przewlekłe, leki, alkohol albo to, co dzieje się w związku. Czy winny jest hormon, rozstrzygają dopiero badania krwi zestawione z objawami.

Co testosteron robi z popędem

Testosteron to główny androgen męski. Powstaje przede wszystkim w jądrach, a jego produkcją sterują przysadka i podwzgórze, głównie za pośrednictwem hormonu luteinizującego (LH). Odpowiada nie tylko za seks: wpływa na masę mięśni, gęstość kości, wytwarzanie plemników i samopoczucie. Więcej o samym hormonie przeczytasz w przewodniku testosteron – rola i normy u mężczyzn.

Obniżone libido to jeden z objawów najczęściej łączonych z niedoborem testosteronu u dorosłych mężczyzn. Gdy poziom hormonu jest wyraźnie niski, popęd zwykle słabnie, a po potwierdzeniu niedoboru i leczeniu pod kontrolą lekarza u części pacjentów wraca. Nikt jednak nie przewidzi z góry, czy i jak bardzo poprawi się u konkretnej osoby.

Dlaczego więcej hormonu nie znaczy więcej ochoty

Ta zależność nie jest liniowa. Jeden mężczyzna z wynikiem w normie laboratoryjnej ma niskie libido, inny z wynikiem granicznym nie odczuwa żadnej zmiany. Kiedy organizm ma już tyle testosteronu, ile potrzebuje, dalszy wzrost zwykle nie dodaje ochoty na seks, a hormon przyjmowany z zewnątrz w nadmiarze może dawać działania niepożądane.

Warto też oddzielić libido od erekcji. Libido to chęć i zainteresowanie seksem, erekcja – reakcja naczyń i nerwów. Kłopoty z erekcją częściej mają tło naczyniowe, metaboliczne lub psychologiczne niż hormonalne, choć te obszary potrafią się nakładać.

Objawy, które mogą wskazywać na hormony

Na tło hormonalne bardziej wskazuje zestaw objawów, które utrzymują się długo i występują razem, niż jeden sygnał:

  • trwały spadek zainteresowania seksem, łącznie z fantazjami i spontanicznymi myślami;
  • rzadsze poranne erekcje;
  • przewlekłe zmęczenie i brak energii mimo wystarczającej ilości snu;
  • gorszy nastrój, drażliwość, kłopoty z koncentracją;
  • ubytek siły i masy mięśni, przybywanie tkanki tłuszczowej, zwłaszcza na brzuchu;
  • rzadziej: tkliwość lub powiększenie piersi, słabsze owłosienie ciała, uderzenia gorąca.

Żaden z tych objawów niczego nie przesądza. Podobnie wyglądają depresja, niedoczynność tarczycy, bezdech senny, cukrzyca, otyłość, długotrwały stres i działanie niektórych leków, na przykład części antydepresantów. Gdy w grę wchodzi także wiek, pomocny będzie tekst o andropauzie, czyli hormonalnych zmianach związanych z wiekiem.

Jak sprawdza się poziom testosteronu

Lekarz zaczyna od rozmowy: od kiedy trwa problem, czy chodzi o libido, erekcję czy oba obszary, jakie są choroby, leki, suplementy, ile jest alkoholu, snu i stresu, jak wygląda związek. Potem bada masę ciała, ciśnienie i narządy płciowe.

Testosteron całkowity oznacza się z krwi pobranej rano, na czczo, bo stężenie hormonu zmienia się w ciągu doby i zależy od snu oraz ostrej choroby. Pojedynczy niski wynik zwykle się powtarza – jedno oznaczenie nie wystarcza do rozpoznania. W zależności od sytuacji dochodzą LH, FSH, prolaktyna, SHBG (białko wiążące hormony płciowe), TSH, glukoza lub HbA1c, lipidogram i morfologia.

Rozpoznanie opiera się na połączeniu objawów i powtarzalnie niskich wyników, nie na samej liczbie z laboratorium. Liczy się też, czy problem leży w jądrach, czy w przysadce lub podwzgórzu, i czy pacjent planuje dzieci – od tego zależy dalsze leczenie.

Pierwszym krokiem może być lekarz rodzinny. Zaburzeniami hormonalnymi i seksualnymi u mężczyzn zajmują się też endokrynolog, androlog, specjalista od męskiej płodności i hormonów, oraz urolog, który leczy układ moczowo-płciowy.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy najlepiej zrobić badanie?

Rano, na czczo, po przespanej nocy i nie w trakcie ostrej infekcji. Laboratorium lub lekarz zlecający podadzą dokładne warunki pobrania.

Czy suplementy „na testosteron” podniosą libido?

Skuteczność wielu takich preparatów jest niepewna, a ich skład bywa bardzo różny. Mogą też wchodzić w interakcje z lekami, więc rozsądniej najpierw sprawdzić, czy niedobór w ogóle istnieje.

Czy stres obniża libido, nawet gdy testosteron jest w normie?

Tak. Długotrwały stres, zmęczenie, przygnębienie i napięcia w związku należą do najczęstszych przyczyn słabszego popędu, niezależnie od wyników hormonalnych. Jak relacja wpływa na pożądanie, opisujemy w artykule libido w związku.

Kto pomoże, gdy hormony okażą się w porządku?

Przy podłożu emocjonalnym lub związkowym właściwą osobą jest seksuolog albo psychoterapeuta.

Jeśli spadkowi ochoty towarzyszą rzadsze poranne erekcje, zmęczenie i ubytek mięśni utrzymujące się od miesięcy, poranne badanie testosteronu jest dobrym punktem wyjścia.

Źródła