Problem z oddawaniem moczu u mężczyzny to najczęściej słaby lub przerywany strumień, konieczność parcia, uczucie, że pęcherz nie opróżnił się do końca, albo częste wstawanie w nocy. Po 50. roku życia za takie objawy często odpowiada łagodny rozrost prostaty, ale podobnie dają o sobie znać infekcje, zwężenie cewki, kamica, leki, cukrzyca czy choroby neurologiczne. Całkowita niemożność oddania moczu, zwłaszcza z bólem podbrzusza, to stan nagły.
Trudny start, słaby strumień – kłopot z opróżnianiem
Lekarze dzielą objawy z dolnych dróg moczowych na dwie grupy. Pierwsza dotyczy samego oddawania moczu:
- trzeba czekać, aż mocz zacznie płynąć,
- strumień jest słaby, cienki albo rozdwojony,
- zatrzymuje się i rusza na nowo,
- żeby opróżnić pęcherz, trzeba przeć,
- po skończeniu mocz jeszcze kapie,
- zostaje wrażenie, że pęcherz nie jest pusty.
Częste wizyty w toalecie i nocne pobudki – kłopot z gromadzeniem
Druga grupa wynika z tego, że pęcherz gorzej przechowuje mocz: oddaje się go często w ciągu dnia, budzi się w nocy (nokturia), pojawia się nagłe, silne parcie, którego nie da się odroczyć, a czasem popuszczanie przy parciu. Wielu mężczyzn ma objawy z obu grup jednocześnie, dlatego im dokładniej je opiszesz, tym łatwiej lekarzowi – „problemy z pęcherzem” to za mało.
Po pięćdziesiątce najczęściej chodzi o prostatę
Prostata otacza początkowy odcinek cewki moczowej i z wiekiem często się powiększa. Ten łagodny rozrost uciska cewkę i utrudnia odpływ moczu. Zapalenie prostaty daje dodatkowo ból krocza, pieczenie lub gorączkę. Same objawy nie pozwalają odróżnić łagodnego rozrostu od raka prostaty, i właśnie dlatego tak ważne jest badanie.
Choroby prostaty często odbijają się na życiu intymnym. Jak – opisujemy w poradnikach prostata a seks i prostata a przedwczesny wytrysk. Mężczyźni, u których leczenie kończy się operacją, znajdą wskazówki w tekście o erekcji po prostatektomii.
Inne przyczyny, także u młodszych mężczyzn
U młodszych mężczyzn przyczyną kłopotów z oddawaniem moczu bywają infekcje, zapalenie prostaty, zwężenie cewki albo stres. W każdym wieku w grę wchodzą też:
- zakażenie układu moczowego,
- zwężenie cewki po urazie, zabiegu lub stanie zapalnym,
- kamica układu moczowego,
- zaburzenia pracy mięśnia pęcherza – zarówno nadreaktywność, jak i osłabienie,
- cukrzyca, choroby neurologiczne i schorzenia kręgosłupa,
- leki, m.in. część przeciwhistaminowych, przeciwdepresyjnych, opioidów i preparatów na przeziębienie,
- zaparcia, alkohol i dużo kofeiny.
Jeśli podejrzewasz, że objawy nasiliły się po nowym leku, wspomnij o tym na wizycie – lekarz oceni, czy to on jest winowajcą.
Czego spodziewać się u lekarza
Zacząć można od lekarza rodzinnego albo od razu od urologa – czym zajmuje się ten specjalista, wyjaśnia tekst urolog: czym się zajmuje. W zależności od objawów lekarz zleca badanie ogólne moczu, USG układu moczowego z oceną zalegania moczu po mikcji, badanie prostaty przez odbyt, pomiar przepływu moczu, a po omówieniu zalet i ograniczeń także oznaczenie PSA.
Przydaje się zapis z 2–3 dób: godziny mikcji, wygląd strumienia, parcie, uczucie zalegania, liczba nocnych pobudek oraz rodzaj i pora wypitych płynów. Objętość moczu mierzy się zwykle dopiero na prośbę lekarza. Dopisz też, od kiedy masz objawy, czy pojawiły się nagle, jakie leki i suplementy przyjmujesz oraz czy zauważyłeś ból, pieczenie, krew, zaparcia albo zmiany erekcji czy wytrysku.
Lekarz może zapytać o erekcję, wytrysk czy ból przy współżyciu, bo to ważne dla rozpoznania. Odpowiadasz w swoim tempie i w takim zakresie, jaki ci odpowiada. Gdy kłopotom z pęcherzem towarzyszą zaburzenia erekcji, wytrysku lub płodności, warto sięgnąć po tekst androlog: czym się zajmuje.
Kiedy jechać na SOR
Pod 112, na SOR lub do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej zgłoś się, gdy nie możesz oddać moczu mimo parcia (szczególnie z bólem lub rozpieraniem podbrzusza), przy gorączce lub dreszczach z bólem przy mikcji albo w okolicy lędźwiowej, krwi lub skrzepach w moczu, nagłym silnym bólu jądra lub moszny, silnym bólu boku z nudnościami lub wymiotami, nowym osłabieniu nóg, drętwieniu krocza lub utracie kontroli nad stolcem, a także przy splątaniu, wyraźnym osłabieniu czy braku moczu przez wiele godzin. Zatrzymania moczu nie rozwiązuje się w domu: uciskanie podbrzusza, manipulowanie prąciem czy cewnikowanie bez przeszkolenia i zalecenia lekarza mogą zaszkodzić.
Częste pytania
Czy duża prostata oznacza duże kłopoty?
Niekoniecznie. Wielkość gruczołu nie zawsze odpowiada nasileniu objawów: niektórzy mężczyźni z dużą prostatą mają niewielkie dolegliwości, a inni przy niewielkim powiększeniu – spore.
Czy słaby strumień to już powód do wizyty?
Tak, zwłaszcza gdy się nasila, przeszkadza w codziennym życiu albo towarzyszą mu inne objawy. Planowa wizyta pozwala znaleźć przyczynę, zanim pojawią się powikłania.
Czy mogę pić mniej, żeby rzadziej wstawać w nocy?
Ograniczanie płynów w ogóle grozi odwodnieniem. Więcej daje zmiana pory picia, którą najlepiej dopasować razem z lekarzem do twoich wyników.
Czy suplement na prostatę może zastąpić wizytę?
Nie. Działanie takich preparatów jest niepewne, a liczenie na nie odsuwa diagnostykę. Jeśli coś przyjmujesz, powiedz o tym lekarzowi.
Słabnący od miesięcy strumień po pięćdziesiątce to typowy powód do pierwszego badania prostaty, a nie do czekania, aż samo przejdzie.
