Przerost gruczołu krokowego najczęściej zdradza słabszy lub przerywany strumień moczu, czekanie na rozpoczęcie mikcji, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, częste oddawanie moczu, wstawanie w nocy i nagłe parcie. Lekarze nazywają to schorzenie łagodnym rozrostem prostaty, a dawniej gruczolakiem stercza. Te same objawy mogą jednak mieć inne źródło, więc przyczynę ustala dopiero badanie.
Dlaczego powiększona prostata utrudnia oddawanie moczu
Prostata, czyli gruczoł krokowy (stercz), leży tuż pod pęcherzem i obejmuje początkowy odcinek cewki moczowej. Wytwarza część płynu nasiennego i u wielu mężczyzn z wiekiem stopniowo rośnie. Łagodny rozrost nie jest nowotworem złośliwym, ale potrafi przeszkadzać na dwa sposoby: powiększony gruczoł uciska cewkę i zwęża drogę odpływu, a pęcherz, który długo pracuje wbrew oporowi, staje się bardziej drażliwy.
Co ciekawe, rozmiar prostaty nie przekłada się wprost na dolegliwości. Niewielki przerost bywa bardzo uciążliwy, a duży czasem daje niewiele objawów.
Trzy rodzaje objawów
Urolodzy dzielą dolegliwości na trzy grupy. U jednego mężczyzny zwykle mieszają się objawy z kilku z nich.
W trakcie oddawania moczu
Strumień rusza z opóźnieniem, czasem trzeba czekać albo przeć brzuchem. Jest słabszy i cieńszy niż kiedyś, potrafi się zatrzymać i ruszyć ponownie, a cała mikcja trwa dłużej.
Między wizytami w toalecie
Pęcherz domaga się opróżnienia częściej w ciągu dnia, w nocy budzi (nykturia), pojawia się nagłe, silne parcie, którego nie da się odroczyć, a czasem popuszczanie przy takim parciu.
Zaraz po
Zostaje wrażenie, że pęcherz nie opróżnił się do końca, mocz kapie tuż po zakończeniu, a po krótkim czasie znów trzeba iść.
Żeby uchwycić wzorzec, warto przez 3 kolejne, możliwie typowe doby zapisywać godzinę każdej mikcji (w dzień czy w nocy), towarzyszące odczucia oraz wypite napoje, zwłaszcza kawę, herbatę i alkohol. Na wizycie urolog często prosi też o wypełnienie kwestionariusza objawów, np. IPSS.
Co jeszcze może dawać podobne dolegliwości
Same objawy nie odróżnią przerostu od zapalenia prostaty, infekcji dróg moczowych, zwężenia cewki, kamicy, pęcherza nadreaktywnego, cukrzycy, chorób neurologicznych ani raka prostaty. Nocne wstawanie może wynikać też z wieczornego picia, leków, zaburzeń snu czy chorób serca. Niektóre leki, np. moczopędne, na katar albo przeciwalergiczne, również wpływają na oddawanie moczu, dlatego ich lista przydaje się lekarzowi.
Prostata a życie seksualne
Część mężczyzn z przerostem zauważa zmiany w odczuciach przy wytrysku. Nie zawsze wynikają one z samej prostaty; mogą być też skutkiem leków. Warto o nich powiedzieć, nawet jeśli to krępujące. Jak gruczoł wpływa na erekcję i satysfakcję, opisuje poradnik prostata a seks, a związek z szybkim wytryskiem tekst prostata a przedwczesny wytrysk. Mężczyźni przed operacją prostaty lub po niej znajdą odpowiedzi w artykule o erekcji po prostatektomii.
Diagnostyką prostaty zajmuje się urolog (zakres jego pracy opisuje tekst Urolog: czym się zajmuje?), a gdy na pierwszy plan wychodzą erekcja, płodność lub hormony, pomaga androlog, o którym piszemy w artykule Androlog: czym się zajmuje?. Skierowanie wystawia zwykle lekarz rodzinny.
Kiedy nie czekać na wizytę
Na SOR, do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej albo pod 112 trzeba się zgłosić, gdy nie możesz oddać moczu, a podbrzusze jest napięte lub bolesne. Bezpieczne odprowadzenie moczu wykonuje personel medyczny, domowe metody i manipulacje prąciem tylko szkodzą. Pilnej pomocy wymagają też widoczna krew lub skrzepy w moczu, gorączka z dreszczami i pieczeniem, nagły silny ból jądra lub moszny, ból w okolicy lędźwiowej z nudnościami lub wymiotami oraz nowe nietrzymanie moczu z drętwieniem krocza lub osłabieniem nóg.
Najczęściej zadawane pytania
Czy przerost prostaty to rak?
Nie. Łagodny rozrost nie jest nowotworem złośliwym, ale objawy obu chorób bywają podobne, więc rozróżnia je dopiero badanie.
Czy gruczolak stercza to inna choroba?
To dawna nazwa łagodnego rozrostu prostaty. Dziś mówi się raczej o łagodnym rozroście lub przeroście gruczołu krokowego.
Czy suplement „na prostatę” wystarczy?
Ich działanie w objawach prostaty nie jest przesądzone, a przede wszystkim nie mówią, co jest przyczyną dolegliwości. Najpierw diagnoza, potem wybór leczenia.
Strumień, który z miesiąca na miesiąc słabnie, to wystarczający powód, by umówić się do urologa, nawet jeśli w nocy jeszcze nie wstajesz.
