Niedrożność cewki moczowej oznacza, że mocz z trudem przepływa przez cewkę. U dorosłych mężczyzn najczęściej stoi za tym zwężenie, czyli odcinek, w którym blizna zmniejszyła średnicę przewodu. Daje o sobie znać słabym lub rozproszonym strumieniem, długim oddawaniem moczu i uczuciem, że pęcherz nie opróżnił się do końca, a dobrze dobrane leczenie u urologa zwykle przywraca swobodny odpływ.
Jak powstaje zwężenie cewki
Cewka odprowadza na zewnątrz mocz, a u mężczyzn także nasienie. Gdy jej wyściółka zostanie uszkodzona, goi się blizną, która z czasem zaciska światło przewodu. Zwężenie może obejmować krótki fragment albo dłuższy odcinek i dotyczyć ujścia zewnętrznego, części prąciowej lub części opuszkowej, położonej bliżej krocza.
Do znanych przyczyn należą:
- urazy: upadek okrakiem, uraz krocza, złamanie miednicy,
- zabiegi: cewnikowanie, zabiegi endoskopowe, w tym operacje prostaty przez cewkę, oraz radioterapia okolicy miednicy,
- stany zapalne i zakażenia, także przebyte choroby przenoszone drogą płciową,
- liszaj twardzinowy, przewlekła choroba skóry, która może objąć napletek i ujście cewki.
U części mężczyzn przyczyny nie udaje się ustalić. Z drugiej strony przebyty zabieg czy cewnikowanie wcale nie przesądzają, że zwężenie się pojawi, choć warto o nich wspomnieć urologowi.
Objawy, które łatwo przegapić
Zwężenie narasta zwykle powoli, więc wielu mężczyzn latami przyzwyczaja się do coraz słabszego strumienia i uznaje go za oznakę wieku. Tymczasem typowe są:
- słaby, cienki, rozdwojony lub rozpryskujący się strumień,
- konieczność parcia i wydłużony czas oddawania moczu,
- uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza i kapanie po mikcji,
- częste oddawanie moczu i nagłe parcie, także w nocy,
- nawracające zakażenia układu moczowego lub zapalenie najądrza,
- pieczenie, ból przy oddawaniu moczu albo krew w moczu.
Czy to na pewno cewka, a nie prostata?
Słaby strumień nie oznacza automatycznie zwężenia. Bardzo podobne objawy daje łagodny rozrost prostaty, osłabienie kurczliwości pęcherza, kamica, a czasem działanie leków. Rzadziej przyczyną jest nowotwór albo wada wrodzona. Objaw mówi tylko, że coś utrudnia odpływ, a co dokładnie, pokazują badania.
Urolog zaczyna od wywiadu i obejrzenia prącia oraz ujścia cewki. Dalej może zlecić badanie ogólne moczu (w razie potrzeby z posiewem), uroflowmetrię, czyli pomiar przepływu, USG z oceną moczu zalegającego po mikcji, uretrografię, czyli zdjęcie z kontrastem pokazujące miejsce i długość zwężenia, oraz uretrocystoskopię, czyli obejrzenie cewki od środka endoskopem. Nie każdy pacjent przechodzi wszystkie te badania.
Dużo ułatwia dzienniczek mikcji z 2–3 typowych dób: godziny oddawania moczu, ilość wypitych płynów, liczba nocnych pobudek, a jeśli lekarz o to poprosi, także objętość moczu zmierzona w naczyniu z podziałką.
Leczenie: od poszerzania po rekonstrukcję
Metodę dobiera się do długości i miejsca zwężenia, wcześniejszych zabiegów i ogólnego stanu zdrowia. Do wyboru są:
- poszerzanie cewki,
- nacięcie zwężenia od środka endoskopem (uretrotomia),
- operacja rekonstrukcyjna, czyli uretroplastyka, czasem z użyciem przeszczepu tkanki.
W nagłym zatrzymaniu moczu lekarz może założyć cewnik nadłonowy, wprowadzany do pęcherza przez powłoki brzucha. Zwężenie potrafi wracać, szczególnie po metodach mniej inwazyjnych, dlatego razem z wyborem zabiegu ustala się plan kontroli. Suplementy reklamowane „na prostatę” czy „na przepływ” blizny w cewce nie usuną, a eksperymentalne peptydy nie mają w tym leczeniu ustalonej roli i nieznane jest ich bezpieczeństwo. Każdy przyjmowany preparat zgłoś urologowi, bo może wpływać na wyniki badań lub działanie leków.
Zwężenie a życie seksualne
Zwężenie i jego leczenie mogą powodować dyskomfort przy wytrysku i budzić obawy przed seksem. To zwyczajny temat rozmowy z urologiem, a ból, krew w nasieniu czy nowe trudności warto mu zgłosić. Jeśli objawy wynikają z prostaty, więcej znajdziesz w tekstach prostata a seks i prostata a przedwczesny wytrysk. Mężczyzn po operacjach prostaty często zajmuje też to, jak wraca erekcja po prostatektomii.
Zatrzymanie moczu: kiedy natychmiast na SOR
Pomocy (SOR, numer 112 lub 999) potrzebujesz od razu, gdy nie możesz oddać moczu, a podbrzusze jest bolesne i napięte. Tak samo przy gorączce z dreszczami i objawach z dróg moczowych, nagłym silnym bólu jądra, krwi w moczu ze skrzepami, bólu w okolicy lędźwiowej z gorączką oraz po urazie krocza lub miednicy z krwią przy ujściu cewki. Pęcherz odbarcza wtedy personel medyczny: nie wprowadzaj niczego do cewki i nie uciskaj prącia.
Częste pytania o zwężenie cewki
Czy niedrożność cewki to to samo co zwężenie?
Nie zawsze. Zwężenie jest u mężczyzn najczęstszą przyczyną, ale odpływ moczu może blokować też na przykład kamień.
Czy zwężenie może minąć samo?
Zwężenie bliznowate zwykle się nie cofa i może stopniowo narastać, choć w bardzo różnym tempie.
Od czego zależy ryzyko nawrotu po leczeniu?
Przede wszystkim od zastosowanej metody oraz od długości i umiejscowienia zwężenia. Rekonstrukcja wiąże się z mniejszym ryzykiem nawrotu niż metody mniej inwazyjne.
Strumień, który przez miesiące słabnie, rozdwaja się albo wymaga parcia, to wystarczający powód do wizyty u urologa, nawet jeśli nic nie boli.
