Ból podbrzusza przy oddawaniu moczu, czyli ból lub ucisk nad spojeniem łonowym pojawiający się albo nasilający w czasie mikcji, u mężczyzn najczęściej oznacza zakażenie układu moczowego, zapalenie cewki moczowej lub utrudnione opróżnianie pęcherza, na przykład przy powiększonej prostacie. Zwykle wystarczy wizyta u lekarza rodzinnego i badanie moczu. Gorączka, ból pleców pod żebrami, krew w moczu albo niemożność oddania moczu wymagają jednak szybkiej oceny.
Gdzie boli i kiedy: co to podpowiada
Dolna, środkowa część brzucha to miejsce, w którym leży pęcherz, dlatego ból odczuwany tu podczas mikcji lub tuż po niej wskazuje zwykle na podrażnienie albo zapalenie dróg moczowych, od pęcherza po cewkę. Ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu lekarze nazywają dyzurią.
Ważne jest też, w którym momencie boli najbardziej: na początku strumienia, w trakcie czy pod koniec opróżniania pęcherza. Najwięcej mówią jednak objawy towarzyszące – pieczenie, częste parcie, wydzielina z cewki, zmiana barwy moczu albo uczucie, że pęcherz nie opróżnił się do końca.
Pieczenie, częste parcie, nocne wstawanie: zakażenie pęcherza
Zakażenie układu moczowego daje ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu, częstsze oddawanie moczu w nocy (nokturię) oraz ból podbrzusza albo pleców tuż pod żebrami. Ból pod żebrami, szczególnie z gorączką lub dreszczami, sugeruje, że zakażenie sięga wyżej, i wymaga pilniejszej oceny niż sam dyskomfort nad spojeniem.
Przy ocenie nocnego wstawania przydaje się punkt odniesienia: u dorosłych jedno wstanie w nocy jest normalne, a po 80. roku życia za normę uznaje się trzy. Nagła zmiana tego rytmu w połączeniu z bólem podbrzusza znaczy więcej niż sama liczba pobudek.
Wydzielina z prącia: zapalenie cewki
Ból lub pieczenie przy mikcji, wydzielina z cewki i podrażniony koniec prącia to typowy obraz zapalenia cewki moczowej. Postać nierzeżączkowa jest częstsza niż rzeżączkowa. Po zakażeniu przenoszonym drogą płciową objawy mogą pojawić się po kilku dniach lub tygodniach, a przy zapaleniu nierzeżączkowym nawet po kilku miesiącach – ostatni kontakt seksualny nie musi więc być tym, od którego wszystko się zaczęło.
Zapalenie cewki nie zawsze jest infekcją. Wywołuje je także uszkodzenie lub podrażnienie, na przykład cewnikiem; kiedy taki ból wymaga kontroli, opisujemy w tekście o tym, kiedy ból po cewnikowaniu wymaga kontroli. Jeśli przeważa pieczenie, a ból podbrzusza jest słabszy, zajrzyj do artykułu o pieczeniu przy oddawaniu moczu u mężczyzn.
Lekarz pobiera wacikiem wymaz z cewki i zleca badanie moczu, przed którym nie oddaje się moczu przez co najmniej 2 godziny. Zapalenie cewki leczy się antybiotykami, a objawy ustępują zwykle w ciągu tygodnia lub dwóch. Gdy przyczyną jest zakażenie przenoszone drogą płciową, badanie i leczenie obejmują także partnerkę lub partnera, żeby uniknąć ponownego zakażenia.
Słaby strumień i pęcherz, który wciąż wydaje się pełny
Powiększona prostata może uciskać cewkę i utrudniać opróżnianie pęcherza. Strumień słabnie, trzeba przeć, a po mikcji zostaje wrażenie pełnego pęcherza, podczas gdy ucisk w podbrzuszu narasta. Gdy pęcherz nie opróżnia się do końca, pojawiają się też częste wycieki moczu, czyli nietrzymanie z przepełnienia. W takiej sytuacji lekarz POZ zwykle kieruje do urologa.
Krew lub skrzepy w moczu
Najczęstszą przyczyną krwi w moczu jest infekcja. Krwiomocz może jednak boleć albo nie boleć, a pacjenci oddają czasem skrzepy. Skrzep bywa odczuwany jako ból i blokada strumienia, dlatego krew ze skrzepami wymaga szybkiej konsultacji, a często także diagnostyki u urologa.
Co możesz zrobić, zanim trafisz do lekarza
Ograniczenie kofeiny, alkoholu, napojów gazowanych i ostrych potraw nie wyleczy zakażenia, ale może zmniejszyć dyskomfort do czasu diagnozy. Nie sięgaj natomiast po antybiotyki pozostałe z wcześniejszej kuracji: mogą zafałszować wynik badania i opóźnić właściwe rozpoznanie.
Lekarz może poprosić o dzienniczek mikcji, czyli zapis pór i objętości oddawanego moczu oraz wypitych płynów. Pozwala on odróżnić częste oddawanie małych porcji, typowe dla podrażnionego pęcherza, od nocnego wytwarzania dużej ilości moczu. Na wizytę warto też zabrać odpowiedź na kilka pytań: czy był nowy partner albo stosunek bez prezerwatywy w ostatnich tygodniach lub miesiącach, czy niedawno zakładano cewnik i czy strumień moczu osłabł.
Kiedy nie czekać
Ból, który nie mija w ciągu kilku dni, nawraca albo idzie w parze z wydzieliną z cewki, to powód do wizyty u lekarza rodzinnego. Ten zbada brzuch, zleci badanie ogólne moczu, a przy podejrzeniu zakażenia posiew. Pomocy tego samego dnia wymagają:
- niemożność oddania moczu przy napiętym, bolesnym podbrzuszu;
- gorączka, dreszcze lub ból pleców tuż pod żebrami;
- temperatura ciała poniżej 36°C przy objawach zakażenia;
- krew lub skrzepy w moczu;
- splątanie, wyraźne osłabienie, wymioty.
Częste pytania
Czy silny ból oznacza poważniejszą chorobę?
Niekoniecznie. Natężenie bólu nie odzwierciedla wprost powagi sprawy: łagodny dyskomfort może towarzyszyć zakażeniu, które wymaga leczenia, a silny ból bywa przejściowy.
Partnerka nie ma żadnych objawów. Czy to wyklucza zakażenie?
Nie. Zapalenie cewki nie zawsze daje objawy, a te, które się pojawiają, mogą przyjść z opóźnieniem.
Czy czerwony mocz to na pewno krew?
Nie zawsze. Niektóre leki i pokarmy, na przykład buraki, barwią mocz na czerwono. Jeśli jednak czerwonemu moczowi towarzyszy ból lub skrzepy, potrzebna jest ocena lekarza.
Do kogo iść, jeśli podejrzewam zakażenie przenoszone drogą płciową?
Poza lekarzem rodzinnym pomoże poradnia dermatologiczno-wenerologiczna. Przy nawracających objawach, krwiomoczu lub kłopotach z opróżnianiem pęcherza kolejnym krokiem jest urolog.
Ból przy oddawaniu moczu ma wiele możliwych przyczyn, a rozstrzyga badanie moczu i ocena lekarza.
Źródła
- NHS, "Urinary tract infections (UTIs)" (objawy zakażenia układu moczowego, w tym dyzuria, nokturia i ból podbrzusza): nhs.uk/conditions/urinary-tract-infections-utis
- NHS, "Urethritis" (zapalenie cewki moczowej: objawy, wymaz, badanie moczu, leczenie): nhs.uk/conditions/urethritis
- NHS, "Non-gonococcal urethritis symptoms" (objawy nierzeżączkowego zapalenia cewki u mężczyzn): nhs.uk/conditions/non-gonococcal-urethritis/symptoms
- NHS 111 Wales, "Health A-Z : Urethritis" (zapalenie cewki rzeżączkowe i nierzeżączkowe, czas pojawienia się objawów): 111.wales.nhs.uk/Urethritis
- Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust, "Nocturia – getting up at night to pee – Overview" (nokturia i wpływ powiększonej prostaty na opróżnianie pęcherza): guysandstthomas.nhs.uk/health-information/nocturia-getting-night-pee
