Suplementy a jakość nasienia: skład i dowody

Suplementy „na spermę” zawierają zwykle cynk, selen, kwas foliowy, witaminy antyoksydacyjne, koenzym Q10, L-karnitynę albo wyciągi roślinne. Małe badania sugerują, że mogą poprawiać niektóre parametry nasienia, ale duże badania z randomizacją najczęściej nie potwierdzają korzyści, zwłaszcza tej najważniejszej, czyli większej szansy na ciążę. Najwięcej mogą dać mężczyźnie, u którego lekarz stwierdzi konkretny niedobór.

Co zwykle jest w składzie

  • Cynk i selen biorą udział w wytwarzaniu plemników. Więcej nie znaczy lepiej: długotrwały nadmiar cynku może zaburzać gospodarkę miedzią, a nadmiar selenu prowadzi do objawów zatrucia.
  • Kwas foliowy, witamina z grupy B, często łączony z cynkiem.
  • Witaminy C i E, likopen, N-acetylocysteina to antyoksydanty; ich obecność opiera się na hipotezie, że stres oksydacyjny szkodzi plemnikom.
  • Koenzym Q10 i L-karnityna uczestniczą w metabolizmie energetycznym komórek.
  • L-arginina, aminokwas obecny w wielu produktach na sprawność seksualną.
  • Wyciągi roślinne, np. ashwagandha, maca czy buzdyganek, mają za sobą skromne dowody, a standaryzacja wyciągów bywa różna.

Ta lista to składniki często spotykane na etykietach, nie gwarancja, że znajdziesz je w każdym produkcie. Jeśli etykieta podaje skład niepełnie, trudno ocenić, co właściwie przyjmujesz.

Co pokazują badania

Przeglądy systematyczne badań nad antyoksydantami u mężczyzn z obniżoną płodnością oceniają jakość dowodów zwykle jako niską lub bardzo niską. Część małych badań notowała poprawę ruchliwości lub koncentracji plemników. Za to duże, starannie zaplanowane badania z randomizacją, m.in. z połączeniem kwasu foliowego i cynku oraz z mieszankami antyoksydantów, nie wykazały w porównaniu z placebo ani lepszych parametrów nasienia, ani większej liczby urodzeń.

Skąd ta rozbieżność? Badane mieszanki, dawki, czas obserwacji i grupy pacjentów bardzo się różnią, a wiele prac jest małych, krótkich albo finansowanych przez producentów. Do tego lepszy wynik w laboratorium nie musi przekładać się na ciążę i urodzenie dziecka.

Na ile suplement może zmienić wynik

Jakość nasienia zależy od wieku, chorób ogólnych, leków, gorączki w ostatnich miesiącach, palenia, alkoholu, masy ciała, przegrzewania jąder, żylaków powrózka nasiennego, zakażeń i zaburzeń hormonalnych. Suplement dotyka najwyżej części tych czynników, więc na resztę listy warto spojrzeć równie uważnie. Warto też wiedzieć, że testosteron przyjmowany z zewnątrz, również w produktach reklamowanych jako „wzmacniające”, może hamować wytwarzanie plemników. To samo dotyczy innych preparatów hormonalnych i eksperymentalnych peptydów, których działanie i bezpieczeństwo u ludzi pozostają w dużej mierze nieustalone.

Badanie nasienia przed suplementem

Bez wyniku wyjściowego trudno stwierdzić, czy cokolwiek się zmieniło, a nawet czy problem w ogóle istnieje. Parametry nasienia naturalnie wahają się między próbkami tej samej osoby, więc jeden wynik rzadko wystarcza do wniosków. Jak wygląda badanie i co oznaczają poszczególne parametry, wyjaśniamy w tekście badanie nasienia a wytrysk. Gdy para bezskutecznie stara się o dziecko, suplement nie powinien odsuwać diagnostyki; do kogo się wtedy zgłosić, podpowiada poradnik do jakiego lekarza z zaburzeniami wytrysku.

Bez zwłoki, choć zwykle nie w trybie nagłym, warto pokazać się lekarzowi z wyczuwalnym guzkiem w jądrze, nawracającą krwią w nasieniu albo utrzymującym się brakiem wytrysku. Nagły, silny ból jądra lub moszny (zwłaszcza z obrzękiem, nudnościami lub wymiotami), zatrzymanie moczu z bólem, wysoka gorączka z bólem w kroczu lub przy mikcji oraz uraz narządów płciowych wymagają pilnej pomocy.

Pytania i odpowiedzi

Po jakim czasie widać efekt suplementu?

Plemniki powstają mniej więcej przez dwa do trzech miesięcy, więc wcześniejsza kontrola niewiele powie. Powtórne badanie ma sens dopiero po takim okresie.

Czy można łączyć kilka suplementów na płodność?

Lepiej uważać, bo wiele z nich ma podobny skład. Przy łączeniu łatwo przekroczyć bezpieczną ilość cynku czy selenu, a do tego dochodzą możliwe interakcje z lekami.

Czy więcej nasienia znaczy lepsza płodność?

Niekoniecznie. Objętość to tylko jeden parametr; liczą się też liczba, ruchliwość i budowa plemników.

Przy staraniach o dziecko odżywki z siłowni z dodatkiem hormonów trzeba wymienić lekarzowi w pierwszej kolejności, bo to one potrafią obniżyć liczbę plemników.

Źródła