Żeń-szeń, przede wszystkim koreański (Panax ginseng), to jeden z najlepiej przebadanych składników preparatów na libido. Część badań sugeruje korzystny wpływ na funkcje seksualne, inne tego nie potwierdzają, a większość była mała i krótka, więc efekt bywa różny u różnych osób. Żeby dać mu uczciwą szansę, warto wiedzieć, która roślina kryje się na etykiecie, jak dobrać preparat i z jakimi lekami się nie łączy.
Koreański, amerykański czy „syberyjski”?
Nazwa „żeń-szeń” bywa używana na opakowaniach dość swobodnie, a pod nią kryją się surowce z różnych roślin, które nie są wymienne. Sprawdzenie gatunku to pierwszy krok przy wyborze produktu.
Żeń-szeń koreański, nazywany też azjatyckim lub właściwym, to gatunek najczęściej opisywany w badaniach nad funkcjami seksualnymi. Czerwony żeń-szeń to zwykle ten sam korzeń, tylko poddany obróbce parą i wysuszony. Żeń-szeń amerykański (Panax quinquefolius) jest blisko spokrewniony, ale ma nieco inny skład. Obie rośliny zawierają ginsenozydy, którym przypisuje się główne działanie biologiczne. Ich ilość różni się jednak między produktami, częściami rośliny i sposobem przetwarzania, dlatego dwa preparaty z „żeń-szeniem” mogą działać zupełnie inaczej.
Tak zwany żeń-szeń syberyjski to w rzeczywistości eleuterokok kolczasty (Eleutherococcus senticosus). Należy do innego rodzaju i nie zawiera ginsenozydów w takiej formie jak Panax, więc wyników badań nad żeń-szeniem koreańskim nie da się na niego przenosić. Eleuterokok zalicza się raczej do adaptogenów, które omawiamy w tekście adaptogeny a libido.
Czego można się spodziewać
Żeń-szeń nie jest szybkim środkiem „na już”. Badania nie dają jednoznacznej odpowiedzi, czy zwiększa ochotę na seks; jedne pokazują poprawę, inne nie, a jakość danych jest ograniczona. Najrozsądniej traktować go jako jedną z opcji, której efekt ocenia się po dłuższym, regularnym stosowaniu, a nie po pojedynczej porcji.
Przy wyborze preparatu zwróć uwagę na gatunek rośliny i, jeśli producent ją podaje, zawartość ginsenozydów. Sposób stosowania wyznacza informacja producenta. Zapisuj w tym czasie samopoczucie, sen i ewentualne działania niepożądane, a po umówionym z sobą okresie oceń, czy coś się zmieniło. Jeśli chcesz porównać żeń-szeń z innymi składnikami, przegląd znajdziesz w artykule środki na libido.
Kiedy żeń-szeń wymaga ostrożności
Roślinne pochodzenie nie oznacza obojętności dla organizmu. Żeń-szeń ma aktywność biologiczną, więc może też szkodzić. Opisywano trudności z zasypianiem, nerwowość, bóle głowy, dolegliwości żołądkowo-jelitowe i zmiany ciśnienia tętniczego, a u kobiet nieregularne krwawienia lub tkliwość piersi. Takie objawy po rozpoczęciu stosowania są sygnałem, by przerwać.
Sprawdzenia przez lekarza lub farmaceutę wymagają zwłaszcza osoby, które przyjmują:
- leki przeciwkrzepliwe, na przykład warfarynę, której działanie żeń-szeń może zmieniać;
- leki przeciwcukrzycowe, bo żeń-szeń wpływa na poziom glukozy;
- niektóre leki przeciwdepresyjne, zwłaszcza inhibitory MAO;
- leki immunosupresyjne albo leki na nadciśnienie.
Ostrożność dotyczy też kobiet w ciąży i karmiących piersią (brakuje danych o bezpieczeństwie), osób z chorobami hormonozależnymi lub zaburzeniami rytmu serca oraz tych, które czeka planowany zabieg operacyjny.
Gdy przyczyna spadku ochoty leży gdzie indziej
Żeń-szeń nie wyjaśni, dlaczego libido spadło. Najczęściej stoją za tym przewlekły stres, przemęczenie i niedobór snu, obniżony nastrój lub depresja, napięcia, rutyna i konflikty w związku, działania niepożądane leków (niektórych przeciwdepresyjnych, hormonalnych czy obniżających ciśnienie), zaburzenia hormonalne, takie jak niski testosteron, choroby tarczycy lub zmiany okołomenopauzalne, choroby przewlekłe, na przykład cukrzyca i choroby serca, a także alkohol i inne substancje psychoaktywne.
Wiele z tych rzeczy zmienia się codziennymi nawykami; wskazówki znajdziesz w poradniku dieta i styl życia. Gdy problemem jest różnica potrzeb w parze, przyda się tekst libido w związku, a gdy w grę wchodzą lęk lub trudne przeżycia, pomoże seksuolog (czym zajmuje się seksuolog). Spadek, który trwa dłużej niż kilka tygodni, przyszedł nagle, pojawił się po nowym leku albo idzie w parze z innymi objawami, dobrze jest omówić z lekarzem rodzinnym.
Częste pytania o żeń-szeń
Czy działa tak samo u kobiet i u mężczyzn?
Badania prowadzono w obu grupach, ale były niewielkie i dotyczyły różnych problemów, więc nie da się rzetelnie powiedzieć, że efekt jest taki sam.
Czy żeń-szeń może zastąpić leki na erekcję?
To inny rodzaj wsparcia. Zaburzenia erekcji bywają objawem chorób serca, naczyń lub cukrzycy, dlatego ich przyczynę warto sprawdzić niezależnie od tego, po jaki preparat sięgasz.
Czy można go łączyć z innymi suplementami na libido?
Każdy kolejny preparat zwiększa ryzyko interakcji i utrudnia ocenę, co właściwie działa. Prostsze połączenia łatwiej ocenić.
Przed planowanym zabiegiem chirurgicznym powiedz lekarzowi, że przyjmujesz żeń-szeń, podobnie jak przy każdym leczeniu przeciwkrzepliwym.
