Maca może u części osób nieco poprawić odczuwaną ochotę na seks, ale dowody są skromne: badań jest niewiele, są małe i krótkie, a część z nich nie wykazała żadnej różnicy. To raczej ciekawy dodatek do diety niż sposób na spadek pożądania, bo nie usuwa jego przyczyn, takich jak zaburzenia hormonalne, depresja, działanie leków czy kłopoty w związku.
Czym jest maca i w jakiej postaci się ją spotyka
Maca (Lepidium meyenii) to roślina z rodziny kapustowatych, od wieków uprawiana na wysokich płaskowyżach Andów w Peru. Jej bulwiasty korzeń jada się tam jak zwykłą żywność: gotowany, suszony lub mielony. W Polsce najczęściej występuje jako proszek spożywczy, kapsułki albo składnik suplementów, często w towarzystwie innych ekstraktów roślinnych.
Korzeń ma odmiany różniące się kolorem, między innymi żółtą, czerwoną i czarną. Zawiera węglowodany, białko i błonnik, a także glukozynolany i makamidy, których rola w organizmie nie jest w pełni poznana. Hasła w rodzaju „naturalny afrodyzjak” czy „wzmacnia męskość” opierają się głównie na tradycji i swobodnej interpretacji wstępnych badań. Nie ma też podstaw, by sądzić, że większa porcja albo określony kolor korzenia „działa mocniej”.
Co pokazały badania nad macą i pożądaniem
W części niewielkich badań klinicznych z udziałem mężczyzn i kobiet uczestnicy przyjmujący macę przez kilka tygodni oceniali swoje pożądanie lepiej niż osoby dostające placebo. W innych pracach takiej różnicy nie było. Przeglądy systematyczne określają te wyniki jako obiecujące, ale niepewne, i łatwo zrozumieć dlaczego:
- grupy uczestników były małe, a obserwacja krótka;
- badano różne preparaty, odmiany i sposoby przygotowania, więc wyniki trudno porównać;
- libido mierzono głównie kwestionariuszami, czyli subiektywnie;
- silny jest efekt oczekiwań: sama wiara w działanie środka zmienia odczucia;
- o długim przyjmowaniu skoncentrowanych suplementów wiadomo niewiele.
Czego po macy się nie spodziewać
Maca nie działa jak leki na zaburzenia erekcji. Te wpływają bezpośrednio na mechanizm wzwodu, a maca, według dostępnych danych, nie. Badania nie wykazały też jednoznacznie, by zmieniała poziom testosteronu. Jeśli więc problemem jest erekcja, a nie ochota, maca raczej go nie rozwiąże. Jak wypadają inne preparaty z tej grupy, opisujemy w przeglądzie suplementów na potencję, a porównanie różnych środków wspierających pożądanie znajdziesz w tekście o środkach na libido.
Zanim sięgniesz po suplement, dobrze nazwać problem. Spadek ochoty to coś innego niż trudności z erekcją, ból przy współżyciu czy brak orgazmu. Ważne jest też, kiedy zmiana się pojawiła: czy zbiegła się z nowym lekiem, silnym stresem, porodem, zmianą pracy albo konfliktem w związku. Obniżenie libido bywa działaniem niepożądanym niektórych leków, między innymi części przeciwdepresyjnych i hormonalnych. Ogromną rolę grają też sen, zmęczenie, alkohol, ruch i sposób odżywiania, o czym piszemy w poradniku o diecie i stylu życia.
Jak ocenić, czy maca coś zmienia
Libido waha się z tygodnia na tydzień, więc pojedyncze wrażenie niewiele mówi. Prościej jest przez 4 tygodnie przed rozpoczęciem i przez kolejne 4 w trakcie zaznaczać raz dziennie, czy pojawiła się ochota na bliskość. Przykładowo: 7 dni z ochotą na 28 to 25%, a 10 na 28 to około 36%. Nawet taka różnica nie dowodzi działania macy, bo mogą ją wyjaśnić urlop, lepszy sen, mniej stresu, zmiany w relacji albo samo oczekiwanie poprawy. Notatki przydają się jednak, gdy przyjdzie porozmawiać o problemie z lekarzem.
Jeśli po kilku tygodniach nic się nie zmienia, maca może po prostu u Ciebie nie działać albo przyczyna leży gdzie indziej. Wtedy lepiej zakończyć próbę i poszukać źródła problemu.
Kiedy przerwać
- Dolegliwości żołądkowe, wzdęcia wynikają zwykle z indywidualnej tolerancji lub formy produktu; jeśli nie mijają po odstawieniu, warto zgłosić się do lekarza.
- Bezsenność, rozdrażnienie, kołatanie serca mogą być działaniem niepożądanym albo efektem innych składników preparatu, na przykład kofeiny lub guarany. Sprawdź skład.
- Wysypka, obrzęk, duszność sugerują reakcję uczuleniową. Duszność lub obrzęk twarzy wymagają pilnej pomocy.
Gdy spadek ochoty wymaga diagnostyki
Przewlekłe zmęczenie, obniżony nastrój, wyraźna zmiana masy ciała, zaburzenia miesiączkowania czy powiększenie piersi u mężczyzny to sygnały do oceny lekarskiej, a nie do kolejnego suplementu. Podobnie nagły spadek libido bez wyraźnej przyczyny, ból przy współżyciu i problem, który trwa mimo poprawy stylu życia. Przy utracie radości z życia i myślach rezygnacyjnych potrzebny jest pilny kontakt z lekarzem. Lekarz rodzinny zleci podstawowe badania i przejrzy przyjmowane leki, a gdy na pierwszy plan wychodzą emocje, przekonania, stres lub relacja, dobrym adresem jest seksuolog; jak wygląda taka wizyta, opisujemy w tekście czym zajmuje się seksuolog. O tym, jak spadek ochoty odbija się na parze, piszemy w poradniku o libido w związku.
Częste pytania o macę
Która odmiana macy jest najlepsza na libido?
Wiarygodnych danych, które wskazywałyby zwycięzcę, nie ma. Zapewnienia o przewadze konkretnego koloru korzenia lepiej traktować z dystansem.
Czy maca działa także u kobiet?
W badaniach uczestniczyły również kobiety, ale i w tej grupie dane są skąpe. W ciąży i podczas karmienia piersią decyzję warto podjąć z lekarzem.
Komu szczególnie przyda się ostrożność?
Osobom z chorobami tarczycy i schorzeniami hormonozależnymi oraz tym, które chorują przewlekle albo stale przyjmują leki. O interakcjach macy z lekami wiadomo niewiele.
Czy macę można łączyć z innymi ziołami?
Preparaty wieloskładnikowe utrudniają ocenę, co działa, a co szkodzi, i zwiększają ryzyko interakcji. Podobne pytania dotyczą innych roślin z tej grupy, o których piszemy w tekście adaptogeny a libido.
Kołatanie serca czy bezsenność po suplemencie z macą mogą pochodzić nie z samego korzenia, lecz z dodanej kofeiny lub guarany, dlatego skład na etykiecie warto przeczytać jeszcze przed zakupem.
