Bezpieczeństwo

Riocyguat i inhibitory PDE5: praktyczny przewodnik

Krótka odpowiedź: riocyguatu nie wolno przyjmować razem z inhibitorami fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), czyli z sildenafilem, tadalafilem ani wardenafilem. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) zatwierdzona przez Europejską Agencję Leków (EMA) wymienia to połączenie jako przeciwwskazanie. Powodem jest ryzyko groźnego spadku ciśnienia tętniczego. Jeśli przyjmujesz riocyguat i masz zaburzenia erekcji, porozmawiaj z lekarzem prowadzącym. Nie sięgaj samodzielnie po lek na potencję. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady lekarskiej.

Co wiadomo z oficjalnych źródeł

Riocyguat w skrócie

Riocyguat jest stymulatorem rozpuszczalnej cyklazy guanylanowej (sGC). Według ChPL stosuje się go w leczeniu przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego (CTEPH) oraz tętniczego nadciśnienia płucnego (TNP). Leczenie rozpoczyna i nadzoruje lekarz doświadczony w terapii nadciśnienia płucnego. Lek rozszerza naczynia krwionośne, dlatego wśród istotnych działań niepożądanych ChPL wymienia niedociśnienie.

Inhibitory PDE5 w skrócie

Sildenafil, tadalafil i wardenafil są szerzej znane jako leki na zaburzenia erekcji. Sildenafil i tadalafil są jednak zarejestrowane także w leczeniu TNP, pod innymi nazwami handlowymi i w innych schematach dawkowania. W praktyce osoba z nadciśnieniem płucnym może już przyjmować inhibitor PDE5, nie kojarząc go z „lekiem na potencję”. Właściwości poszczególnych substancji opisujemy w dziale Informacje o substancjach czynnych.

Co dokładnie mówi ChPL riocyguatu

ChPL riocyguatu wymienia jako przeciwwskazane jednoczesne stosowanie:

  • inhibitorów PDE5 (np. sildenafilu, tadalafilu, wardenafilu),
  • azotanów lub donorów tlenku azotu w jakiejkolwiek postaci, w tym tzw. „popersów” (azotynu amylu),
  • innych stymulatorów sGC.

ChPL opisuje też odstępy czasowe przy zmianie leczenia między sildenafilem lub tadalafilem a riocyguatem. Według niej sildenafil odstawia się co najmniej 24 godziny, a tadalafil co najmniej 48 godzin przed pierwszą dawką riocyguatu. Riocyguat odstawia się co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem inhibitora PDE5. Te informacje dotyczą zmian zaplanowanych przez lekarza. Nie są instrukcją do samodzielnego stosowania.

Dlaczego to połączenie jest niebezpieczne

Oba leki działają na ten sam szlak sygnałowy: tlenek azotu, sGC i cykliczny GMP (cGMP). Riocyguat zwiększa wytwarzanie cGMP. Inhibitory PDE5 hamują jego rozkład. Razem mogą więc nadmiernie nasilić rozszerzenie naczyń. Skutkiem bywa gwałtowny spadek ciśnienia z zawrotami głowy, osłabieniem lub omdleniem. U osoby z nadciśnieniem płucnym taki spadek może szybko stać się groźny dla życia. Z tego samego powodu oba leki są przeciwwskazane z azotanami.

Zasada praktyczna: jeśli w leczeniu jest riocyguat, żaden inhibitor PDE5, także „jednorazowo” lub „w małej dawce”, nie powinien pojawić się bez decyzji lekarza prowadzącego.

Fakty, założenia, obliczenia i ograniczenia

Fakty z dokumentów źródłowych

  • ChPL riocyguatu (EMA) wymienia inhibitory PDE5 i azotany jako przeciwwskazane.
  • ChPL podaje minimalne odstępy przy zmianie leczenia między sildenafilem lub tadalafilem a riocyguatem.
  • Wytyczne EAU dotyczące zdrowia seksualnego zalecają ocenę stanu sercowo-naczyniowego i przyjmowanych leków przed włączeniem leczenia zaburzeń erekcji. Opisują też metody inne niż inhibitory PDE5.

Założenia tego przewodnika

  • Czytelnik albo przyjmuje riocyguat, albo opiekuje się taką osobą, albo chce zrozumieć interakcję.
  • Decyzje o lekach podejmuje lekarz znający pełną historię choroby.
  • Nazwy handlowe mogą się różnić, dlatego sprawdzamy nazwę substancji czynnej.

Obliczenie ilustracyjne

Przykład wyłącznie ilustracyjny, nie harmonogram leczenia. Wzór: najwcześniejszy możliwy moment = czas ostatniej dawki + minimalny odstęp z ChPL. Załóżmy, że lekarz planuje zmianę z tadalafilu na riocyguat, a ostatnią dawkę tadalafilu przyjęto w poniedziałek o 20:00. Dla odstępu 48 godzin otrzymujemy: poniedziałek 20:00 + 48 h = środa 20:00. To minimum wynikające z dokumentu. Faktyczny termin ustala lekarz, a może on być późniejszy.

Ograniczenia

  • Artykuł nie obejmuje wszystkich interakcji riocyguatu, na przykład z silnymi inhibitorami enzymów wątrobowych lub z lekami zobojętniającymi.
  • Nie omawia indywidualnego dawkowania ani dostosowania do czynności nerek czy wątroby.
  • Dokumenty rejestracyjne są aktualizowane. Rozstrzyga zawsze aktualna ulotka i opinia lekarza.

Kroki praktyczne krok po kroku

Poniższe kroki porządkują informacje przed wizytą. Nie służą do samodzielnej zmiany leczenia.

  1. Spisz wszystkie leki. Uwzględnij leki na receptę, bez recepty i suplementy. Przy każdym zapisz nazwę substancji czynnej.
  2. Sprawdź, czy na liście jest inhibitor PDE5. Szukaj nazw: sildenafil, tadalafil, wardenafil. Pamiętaj, że lek na TNP może zawierać tę samą substancję co lek na erekcję.
  3. Sprawdź azotany. Nitrogliceryna, diazotan lub monoazotan izosorbidu oraz „popersy” również są przeciwwskazane z riocyguatem.
  4. Zanotuj objawy. Zapisz zawroty głowy, omdlenia, kołatanie serca i trudności z erekcją, z datą i okolicznościami.
  5. Przedstaw listę lekarzowi prowadzącemu. Lekarz nadciśnienia płucnego powinien znać każdy lek przepisany przez urologa lub lekarza rodzinnego, i odwrotnie.
  6. Wprowadzaj jedną zmianę naraz. Jeśli lekarz coś zmienia, zmiana powinna dotyczyć jednego leku. Wtedy łatwiej ocenić jej skutki i w razie potrzeby ją cofnąć.
  7. Zapisz plan powrotu. Poproś lekarza o informację, co zrobić, jeśli po zmianie pojawią się objawy, i kiedy zgłosić się na kontrolę.

Ogólne zasady przygotowania do rozmowy o lekach znajdziesz w naszym Bezpieczeństwo stosowania.

Tabela decyzyjna

Sytuacja Co oznacza Rozsądny następny krok
Przyjmuję riocyguat, rozważam lek na erekcję Inhibitory PDE5 są przeciwwskazane Rozmowa z lekarzem o metodach innych niż PDE5
Przyjmuję sildenafil lub tadalafil na TNP, lekarz proponuje riocyguat Zmiana wymaga odstępu opisanego w ChPL Zmiana wyłącznie według planu lekarza
Mam riocyguat i dostałem azotan „na serce” Połączenie przeciwwskazane Pilny kontakt z lekarzem przed przyjęciem
Nie wiem, co zawiera mój lek Brak pewności co do substancji czynnej Sprawdzenie ulotki lub pytanie do farmaceuty
Przyjąłem oba leki i źle się czuję Możliwe groźne niedociśnienie Natychmiast numer alarmowy 112

Macierz typowych problemów

Problem Możliwa przyczyna Co zrobić
Zawroty głowy po wstaniu Niedociśnienie, odwodnienie, działanie leków Usiąść lub położyć się, zgłosić objaw lekarzowi
Omdlenie lub ból w klatce piersiowej Stan potencjalnie zagrażający życiu Wezwać pomoc pod numerem 112
Różni lekarze przepisali leki, które się wykluczają Brak pełnej listy leków u każdego z nich Pokazać aktualną listę każdemu lekarzowi i farmaceucie
Trudności z erekcją od początku terapii Choroba podstawowa, stres, inne leki, przyczyny naczyniowe Zgłosić to lekarzowi, nie leczyć się samodzielnie
Mylące nazwy handlowe Ta sama substancja pod różnymi nazwami Porównywać nazwy substancji czynnych

Lista kontrolna i bezpieczne wycofanie zmiany

Lista przed każdą wizytą lub zmianą leczenia:

  • Mam aktualną listę leków z nazwami substancji czynnych.
  • Lekarz prowadzący wie o wszystkich lekach od innych specjalistów.
  • Na liście nie ma inhibitora PDE5 ani azotanu obok riocyguatu.
  • Znam objawy niedociśnienia i wiem, kiedy dzwonić pod 112.
  • Każda zmiana dotyczy jednego leku i ma ustalony termin kontroli.

Jak bezpiecznie cofnąć zmianę. Cofnięcie zmiany oznacza powrót do poprzedniego, sprawdzonego schematu. Musi to jednak zrobić lekarz, bo w przypadku riocyguatu i inhibitorów PDE5 również powrót wymaga zachowania odstępów z ChPL. Nie odstawiaj riocyguatu samodzielnie i nie dokładaj innego leku „na próbę”. Jeśli po zmianie pojawią się niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem. Przy objawach ciężkich dzwoń pod 112. Zachowaj opakowania przyjmowanych leków, żeby personel medyczny wiedział, co przyjęto i kiedy.

Zaburzenia erekcji przy leczeniu riocyguatem

Zaburzenia erekcji to częsty i uzasadniony powód do rozmowy z lekarzem. Wytyczne EAU podkreślają, że mogą one wiązać się z chorobami serca i naczyń. Dlatego wymagają oceny ogólnego stanu zdrowia, a nie tylko doraźnego leczenia objawu.

Wytyczne EAU opisują kilka grup metod:

  • zmiany stylu życia i leczenie czynników ryzyka,
  • poradnictwo seksuologiczne lub psychologiczne,
  • urządzenia próżniowe,
  • leczenie farmakologiczne inne niż doustne inhibitory PDE5, na przykład alprostadyl,
  • w wybranych przypadkach leczenie chirurgiczne.

To przegląd ogólny, a nie lista opcji odpowiednich dla osoby z nadciśnieniem płucnym. Bezpieczeństwo każdej metody przy riocyguacie i przy danym stanie krążenia ocenia lekarz, najlepiej w porozumieniu urologa z ośrodkiem leczenia nadciśnienia płucnego. Nie kupuj preparatów „na potencję” z niesprawdzonych źródeł. Mogą zawierać nieujawnione inhibitory PDE5.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę wziąć sildenafil jednorazowo, jeśli przyjmuję riocyguat?

Nie. ChPL riocyguatu przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie inhibitorów PDE5, niezależnie od dawki i częstotliwości. Ryzyko niedociśnienia dotyczy także pojedynczego przyjęcia.

Czy tadalafil jest bezpieczniejszy, bo działa dłużej i łagodniej?

Nie. Tadalafil również jest inhibitorem PDE5 i jest przeciwwskazany z riocyguatem. Dłuższe działanie oznacza raczej, że przy zmianie leczenia potrzebny jest dłuższy odstęp.

Co zrobić, jeśli przypadkowo przyjąłem oba leki?

Jeśli czujesz się źle, masz silne zawroty głowy, zasłabnięcie lub ból w klatce piersiowej, dzwoń pod 112. Jeśli nie masz objawów, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą i podaj nazwy oraz godziny przyjęcia leków.

Czy lekarz może zamienić mój inhibitor PDE5 na riocyguat?

Taka zmiana jest opisana w ChPL. Wymaga odpowiedniego odstępu i nadzoru specjalisty nadciśnienia płucnego. O jej zasadności i terminie decyduje wyłącznie lekarz.

Czy riocyguat można łączyć z nitrogliceryną?

Nie. Azotany i donory tlenku azotu, w tym „popersy”, są przeciwwskazane z riocyguatem z powodu ryzyka ciężkiego niedociśnienia.

Gdzie sprawdzić, jaką substancję zawiera mój lek?

Nazwa substancji czynnej jest na opakowaniu i w ulotce. Pomoże też farmaceuta. Podstawowe informacje o substancjach znajdziesz w dziale Informacje o substancjach czynnych, ale decyzje terapeutyczne podejmuj zawsze z lekarzem.

Powiązane materiały