Niektóre zioła, przede wszystkim maca, żeń-szeń i ashwagandha, były badane pod kątem wpływu na popęd seksualny, ale wyniki są skromne i niejednoznaczne. Żadne z nich nie usuwa przyczyn spadku libido, takich jak zaburzenia hormonalne, depresja, działanie leków, przewlekły stres czy napięcia w związku. Część może za to wchodzić w interakcje z lekami, więc najlepiej zacząć od ustalenia, skąd wziął się problem.
Przegląd ziół, o których mówi się najczęściej
- Maca (pieprzyca peruwiańska) to roślina z Andów, chyba najczęściej łączona z popędem. Badania są nieliczne i niejednorodne. Uchodzi za dobrze tolerowaną, choć o długim stosowaniu wiadomo niewiele.
- Żeń-szeń badano głównie przy zmęczeniu i funkcjach seksualnych. Może wpływać na ciśnienie, poziom glukozy i działanie niektórych leków, w tym przeciwzakrzepowych i przeciwcukrzycowych.
- Ashwagandha (witania ospała) kojarzy się z łagodzeniem stresu. Zgłaszano przypadki uszkodzenia wątroby, może wpływać na tarczycę i nie jest zalecana między innymi w ciąży.
- Buzdyganek naziemny to częsty składnik preparatów „na męskość”, ale wyniki badań nad libido są niespójne.
- Kozieradka pojawia się w niektórych mieszankach. Może obniżać poziom glukozy, co ma znaczenie przy cukrzycy.
- Damiana uchodzi tradycyjnie za afrodyzjak, jednak naukowych dowodów jest mało.
- Miłorząb japoński bywa polecany przy kłopotach z krążeniem. Może zwiększać ryzyko krwawień, zwłaszcza razem z lekami przeciwkrzepliwymi.
Część z tych roślin zalicza się do adaptogenów, czyli ziół mających wspierać odporność na stres; jak ta grupa wypada w kontekście popędu, opisujemy w tekście adaptogeny a libido. Szersze zestawienie preparatów stosowanych przy słabszej ochocie znajdziesz w artykule o środkach na libido.
Dlaczego wyniki badań są tak niepewne
Badania nad ziołami i libido są zwykle małe i krótkie, a każde mierzy popęd trochę inaczej, więc trudno je zestawić. Często brakuje danych o bezpieczeństwie przy długim stosowaniu. Nawet tam, gdzie wyniki wyglądają obiecująco, potrzeba większych i lepiej zaplanowanych prób. Uczciwa ocena brzmi więc: możliwe, ale niepewne.
Do tego dochodzą trzy częste pułapki myślenia. Po pierwsze, „naturalne” nie znaczy „bezpieczne”: rośliny zawierają aktywne związki, które mogą działać niepożądanie. Po drugie, wynik jednego badania nie przenosi się automatycznie na każdego, bo dotyczył określonej grupy, preparatu i krótkiego czasu. Po trzecie, lepsze samopoczucie po rozpoczęciu kuracji może wynikać z oczekiwań, zmiany nawyków albo naturalnych wahań popędu. Skład, czystość i zawartość substancji czynnych w preparatach roślinnych różnią się też między producentami, a nawet partiami. W mieszankach kilku roślin jeszcze trudniej ocenić, co działa, a co szkodzi.
Spadek ochoty ma zwykle konkretną przyczynę
Libido zależy od hormonów, ogólnego zdrowia, snu, nastroju, leków, relacji i całej sytuacji życiowej. Najczęstsze źródła spadku to:
- zaburzenia hormonalne, w tym tarczycy i hormonów płciowych;
- depresja, zaburzenia lękowe, wypalenie;
- działania niepożądane leków, na przykład części przeciwdepresyjnych lub nasercowych;
- choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca czy choroby serca;
- niedobór snu, przewlekły stres, nadużywanie alkoholu;
- trudności w relacji, nieporozumienia, brak bliskości.
Żadne zioło nie zastąpi diagnostyki tych stanów. Gdy spadek ochoty trwa dłużej, pojawił się nagle, wystąpił po nowym leku albo towarzyszą mu zmęczenie, obniżony nastrój czy zmiana masy ciała, najlepiej zacząć od lekarza rodzinnego. Kiedy na pierwszy plan wysuwają się emocje, napięcie wokół seksu lub relacja, pomocny bywa seksuolog, o którego pracy piszemy w tekście czym zajmuje się seksuolog. Jak różnica potrzeb wpływa na parę, opisujemy w poradniku o libido w związku.
Jeśli chcesz spróbować ziół
Zacznij od podstaw, bo sen, ruch, sposób odżywiania i mniej używek działają zwykle szerzej niż pojedynczy preparat; praktyczne wskazówki znajdziesz w artykule o diecie i stylu życia. Gdy przyjmujesz leki na stałe lub chorujesz przewlekle, zapytaj farmaceutę albo lekarza o interakcje konkretnego zioła. Wybieraj preparat jednoskładnikowy, ustal z góry, jak długo go stosujesz, i oceń efekt po tym czasie, zamiast dokładać kolejne środki.
Pamiętaj też, że ochota i erekcja to dwie różne sprawy, choć często się na siebie nakładają. Kłopoty z erekcją mogą wiązać się z chorobami naczyń i warto je zgłaszać lekarzowi. Przegląd preparatów kierowanych właśnie na sprawność seksualną znajdziesz w tekście o suplementach na potencję.
Sygnały, że preparat Ci nie służy
| Objaw | Możliwe wyjaśnienie | Co zrobić |
|---|---|---|
| Bóle głowy, kłopoty żołądkowe, bezsenność | Działania niepożądane | Odstawić; przy nasileniu objawów skontaktować się z lekarzem |
| Zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz | Możliwy problem z wątrobą | Natychmiast odstawić i pilnie zgłosić się do lekarza |
| Łatwe siniaczenie, krwawienia | Wpływ na krzepliwość | Odstawić i skontaktować się z lekarzem, zwłaszcza przy lekach przeciwkrzepliwych |
| Kołatanie serca, skoki ciśnienia | Wpływ na układ krążenia | Odstawić; przy bólu w klatce piersiowej wezwać pomoc |
| Brak jakiejkolwiek zmiany | Preparat nie działa albo przyczyna leży gdzie indziej | Zakończyć kurację i poszukać przyczyny |
Pytania czytelników o zioła
Czy kobiety mogą stosować te same zioła?
Część roślin opisuje się w kontekście obu płci, ale danych jest mało. W ciąży i podczas karmienia piersią wiele ziół jest przeciwwskazanych.
Czy herbatki ziołowe działają tak samo jak kapsułki?
Zawartość substancji czynnych różni się między preparatami, a w naparach trudno ją ocenić. Wyników badań nad jedną formą nie da się więc przenieść na inną.
Z jakimi lekami zioła na libido wchodzą w interakcje najczęściej?
W opisanych roślinach powtarzają się trzy grupy: leki przeciwkrzepliwe (miłorząb, żeń-szeń), przeciwcukrzycowe (żeń-szeń, kozieradka) i leki na tarczycę (ashwagandha).
Zażółcenie skóry lub oczu w trakcie stosowania ashwagandhy czy innej mieszanki ziołowej wymaga pilnej oceny wątroby.
