Przedwczesny wytrysk to zaburzenie, w którym wytrysk przychodzi bardzo szybko, prawie zawsze albo bardzo często, mężczyzna nie potrafi go skutecznie opóźnić, a cała sytuacja wywołuje wyraźny dyskomfort. Rozpoznanie opiera się więc na trzech elementach naraz: krótkim czasie, braku kontroli i negatywnych skutkach dla samopoczucia lub związku. To jedna z najczęstszych dysfunkcji seksualnych u mężczyzn i dobrze poddaje się leczeniu.
Trzy cechy, które razem tworzą rozpoznanie
- Czas. W postaci pierwotnej wytrysk następuje zwykle w ciągu około minuty od penetracji. W postaci nabytej czas wyraźnie się skraca, często do około trzech minut lub mniej.
- Kontrola. Opóźnienie wytrysku się nie udaje przy wszystkich lub prawie wszystkich zbliżeniach.
- Skutki. Pojawiają się stres, frustracja, wstyd albo unikanie bliskości.
Jedno szybkie zbliżenie po długiej przerwie, w silnym podnieceniu albo z nową partnerką nie jest zaburzeniem. Sam wynik na zegarku też niczego nie przesądza: liczy się to, jak sytuację przeżywa mężczyzna i para.
Od zawsze czy od niedawna
Postać pierwotna towarzyszy mężczyźnie od pierwszych doświadczeń seksualnych. Postać nabyta pojawia się po okresie, w którym kontrola była zadowalająca, i zwykle ma jakiś wyzwalacz. Opisuje się też wariant zmienny, z nieregularnymi epizodami, oraz subiektywny, w którym czas mieści się w typowym zakresie, a mimo to wydaje się zbyt krótki. W tych dwóch ostatnich sytuacjach często wystarczają rzetelna wiedza i rozmowa, bez leków.
W badaniach naukowych czas mierzy się wskaźnikiem IELT, czyli wewnątrzpochwowym czasem latencji wytrysku, liczonym od penetracji do wytrysku. To narzędzie badawcze, nie domowy test. W gabinecie wystarcza zwykle dokładny wywiad, czasem uzupełniony kwestionariuszem.
Skąd się bierze
Przyczyny nie są w pełni poznane, a czynniki biologiczne i psychologiczne często się nakładają. W grę wchodzą:
- predyspozycje neurobiologiczne, związane między innymi z przekaźnictwem serotoninowym, głównie w postaci pierwotnej;
- zaburzenia erekcji, bo lęk przed utratą wzwodu skłania do „przyspieszania”;
- stan zapalny gruczołu krokowego i niektóre choroby tarczycy, częściej przy postaci nabytej;
- stres, lęk przed oceną i napięcie w związku;
- zmiany przyjmowanych leków lub odstawienie niektórych substancji.
Ważny jest związek z erekcją. Jeśli wzwód też sprawia kłopot, leczenie zwykle zaczyna się właśnie od niego, bo poprawa erekcji często zdejmuje presję, która przyspiesza wytrysk.
Jak się to leczy
Metodę wybiera się po rozpoznaniu i rozmowie o oczekiwaniach, najlepiej z udziałem partnerki. Do dyspozycji są trzy drogi, które można łączyć, a połączenie terapii behawioralnej z lekiem działa zwykle lepiej niż każda z nich osobno.
Ćwiczenia i terapia
Technika „stop-start” i metoda ściskania (squeeze) uczą rozpoznawania chwili tuż przed wytryskiem i zatrzymywania podniecenia. Terapia seksuologiczna dokłada pracę z lękiem i komunikacją w parze. Efekty wymagają czasu i potrafią słabnąć, gdy ćwiczenia się porzuci.
Aerozol znieczulający
Aerozol z lidokainą i prylokainą zmniejsza wrażliwość żołędzi i wydłuża czas do wytrysku. Może dawać miejscowe pieczenie lub osłabione czucie, także u partnerki. Ulotka opisuje, jak go stosować i jak łączyć z prezerwatywą.
Tabletka przed zbliżeniem
Dapoksetyna to lek z grupy SSRI przeznaczony właśnie do leczenia przedwczesnego wytrysku. Stosuje się też inne leki, pierwotnie opracowane do innych celów. Przeciwwskazania dotyczą między innymi chorób serca i skłonności do omdleń, a ostrożności wymaga łączenie z innymi lekami działającymi na serotoninę, dlatego dobór leku ustala się z lekarzem. Więcej o samej substancji przeczytasz na stronie o dapoksetynie, a pełny przegląd metod znajdziesz w naszym przewodniku po przedwczesnym wytrysku.
Objawy, z którymi nie warto czekać
Ból krocza lub jąder, gorączka, pieczenie przy oddawaniu moczu albo krew w nasieniu lub moczu to sygnał do szybkiej wizyty, bo mogą oznaczać stan zapalny. Podobnie nagła zmiana funkcji seksualnych po urazie lub po rozpoczęciu nowego leku i silne obniżenie nastroju. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.
Częste pytania o przedwczesny wytrysk
Ile powinien trwać „normalny” stosunek?
Jednej normy nie ma, czas bardzo różni się między parami i sytuacjami. Zaburzenie zaczyna się tam, gdzie krótki czas łączy się z brakiem kontroli i wyraźnym dyskomfortem.
Czy to może minąć samo?
Pojedyncze epizody często ustępują. Jeśli problem trwa miesiącami i przeszkadza, warto zgłosić się do lekarza rodzinnego, urologa, androloga lub seksuologa.
Czy przedwczesny wytrysk utrudnia zajście w ciążę?
Zwykle nie świadczy o niepłodności. Wyjątkiem jest wytrysk przed penetracją albo sytuacja, w której para ma trudności z poczęciem: wtedy warto to skonsultować.
Czy partnerka musi uczestniczyć w leczeniu?
Nie musi, ale jej udział często ułatwia terapię i poprawia komunikację. Inne tematy z zakresu zdrowia seksualnego zebraliśmy w pozostałych poradnikach.
Do rozpoznania przedwczesnego wytrysku nie potrzeba stopera: wystarczy szczera rozmowa o czasie, kontroli i o tym, jak oboje to przeżywacie.
